Hel

Wszyscy żeglarze płynący do Gdańska z zachodu musieli opływać Hel, sięgający przeszło trzydziestokilometrowym pasem w głąb Zatoki Gdańskiej. Zdarzało się jednak niejednokrotnie, że w nocy tracili orientację i przy samym cyplu osiadali na mieliźnie.

Najdawniejsze podania wspominają, że zbójcy morscy - pierwsi osadnicy Helu, zwabiali okręty fałszywymi znakami świetlnymi, które po wejściu na mieliznę bywały przez nich rabowane. Insula Halae nie miała u żeglarzy dobrej opinii. Jedna z legend głosi, że przed sześciu wiekami Wielki Mistrz zakonu krzyżackiego, Winrich von Kniprode, wydał swoim rycerzom rozkaz, aby udali się na Hel i wytępili wszystkich pogańskich Słowian. Gdy Krzyżacy wylądowali na półwyspie, dostrzegli palący się ogień, który wskazywać miał drogę okrętom. Płonące ognisko wzięli rycerze Zakonu za ogień palony na cześć pogańskiego bóstwa i tym gorliwiej mordowali helan. Część, która zdołała zbiec, obwarowała się w miejscu, gdzie znajduje się obecnie Jastarnia. Lecz wkrótce garstka broniących się została pokonana. Słowiańskich kapłanów i wodzów pognano w niewolę.

Ze starych kronik Helu wiemy, że w XVII wieku palono ogień na wieży starego kościoła71. Wieża o wysokości 116,5 stopy, w górnej partii miała kształt kwadratu o boku liczącym 10 stóp. Zachowane informacje wspominają, że wieża pokryta była. na zewnątrz ołowiem, wnętrze natomiast wyłożono mosiądzem. Wokół rozmieszczonych było 8 szklanych okien. Widocznie jednak światło to nie spełniało swojego zadania, albo też wieża spłonęła, gdyż żeglarze, którzy znali to niebezpieczne miejsce, zwrócili się w 1638 roku do władz miejskich Gdańska z prośbą o ustawienie latarni na cyplu helskim. Szyprowie podkreślali, że sytuację mogło rozwiązać ognisko węglowe zapalone w dogodnym miejscu. Płomień takiego ogniska miał być widoczny w odległości 5-6 mil od brzegu. Rada przychyliła się do życzeń żeglarzy i zaprosiła przedstawicieli szyprów oraz budowniczych miejskich, którzy ustalili miejsce lokalizacji przyszłej budowli. Wkrótce też przystąpiono do budowy latarni.